ผู้พยากรณ์ · 2026-11-19

นักทำนายและผู้เผยพระวจนะชื่อดังของจีน: จากกุยกู่จื่อถึงทุยเป่ยถู และรากเหง้าของซาจู

ประเพณีการทำนายและพยากรณ์ของจีนเกี่ยวข้องกับกุยกู่จื่อ (鬼谷子) หม่าเฉียนเคอ (馬前課) ของจูกัดเหลียง ฮวงจุ้ยของกัวผู่ ทุยเป่ยถู (推背圖) ของหลี่ฉุนเฟิงและหยวนเทียนกัง เลขศาสตร์ดอกบ๊วยของเส้าย๋ง และเซาปิ่งเก๋อ (燒餅歌) ของหลิวป๋อเวิน ผลงานเหล่านี้จำนวนมากถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นการอ้างชื่อในภายหลัง ไม่ใช่งานเขียนของบุคคลเหล่านั้นเอง และเหตุการณ์ที่เล่ากันว่าตรงกับทุยเป่ยถูส่วนใหญ่ถูกอ่านใส่หลังเหตุการณ์ เสาหลักทั้งสี่ (ปาจื้อ, 八字) ถูกสืบไปถึงหลี่ซวีจง (李虛中) แห่งถังและสวีจื่อผิง (徐子平) แห่งซ่ง แต่ช่วงเวลาและผู้เขียนตั้งอยู่บนแหล่งข้อมูลรุ่นหลังและยังไม่แน่ชัด

1. เหตุใดประวัติศาสตร์จีนจึงมีผู้ทำนายมากมาย

นักทำนายจีนโบราณกำลังศึกษากระดองเต่าและเครื่องมือทำนายที่อยู่ตรงหน้า

ตั้งแต่การทำนายด้วยกระดูกเสี่ยงทายสมัยซาง ไปจนถึงคัมภีร์อี้จิง (周易, Zhouyi) และตำราพยากรณ์เฉิ่นเว่ย (讖緯) สมัยฮั่น การอ่านลางจากฟ้าเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมและการเมืองจีนมาอย่างยาวนาน ผลคือประวัติศาสตร์เต็มไปด้วยบุคคลที่เล่ากันว่าทำนายได้แม่น

อย่างไรก็ตาม หนังสือและคำทำนายจำนวนมากที่มีชื่อเช่นนั้นเป็นที่รู้กันว่าเป็นการอ้างชื่อในภายหลัง เขียนโดยผู้อื่นที่ยืมอำนาจของชื่อที่มีชื่อเสียง บทความนี้แนะนำว่าแต่ละบุคคลเป็นใคร เล่ากันว่ามีอะไรหลงเหลือ และตรวจสอบได้มากน้อยเพียงใด

2. กุยกู่จื่อและหม่าเฉียนเคอของจูกัดเหลียง

กุยกู่จื่อ (鬼谷子) เป็นอาจารย์ในตำนานแห่งยุคจั้นกั๋ว (Warring States) บันทึกประวัติศาสตร์ (史記, Shiji) ระบุว่าซูฉิน (蘇秦, Su Qin) และจางอี (張儀, Zhang Yi) ศึกษาภายใต้อาจารย์กุยกู่ เรื่องเล่าที่ว่าซุนปิน (孫臏, Sun Bin) และผังเจวียน (龐涓, Pang Juan) เป็นศิษย์ของเขาด้วยนั้นเป็นประเพณีรุ่นหลังมากกว่า หนังสือกุยกู่จื่อที่ถูกยกให้เขาว่าด้วยการทูตและการโน้มน้าว และผู้เขียนกับช่วงเวลาที่แท้จริงยังเป็นที่โต้เถียง ไม่มีบันทึกที่ผ่านการตรวจสอบแสดงว่าเขาทำนายเหตุการณ์เฉพาะเจาะจงในอนาคต

จูกัดเหลียง (諸葛亮, 181-234) แห่งสู่ฮั่นเป็นรัฐบุรุษตัวจริง แต่หม่าเฉียนเคอ (馬前課) เป็นวิธีพื้นบ้านที่ว่ากันว่าเป็นการทำนายแบบเร็วที่ทำหน้าม้าก่อนออกเดินทัพ ถ่ายทอดมาภายใต้ชื่อของเขา ไม่มีหลักฐานที่ยืนยันได้ว่าเขาเขียนมันขึ้น และนักวิชาการหลายคนมองว่ารูปแบบที่หลงเหลือถูกรวบรวมในภายหลัง

3. กัวผู่และจุดเริ่มต้นของฮวงจุ้ย

กัวผู่ (郭璞, 276-324) เป็นนักปราชญ์และนักทำนายแห่งตงจิ้น (Eastern Jin) ผู้เขียนอรรถาธิบายเอ้อร์หยา (爾雅) และคัมภีร์ซานไห่จิง (山海經 คัมภีร์ขุนเขาและทะเล) หนังสือจิ้น (晉書) บันทึกเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับการอ่านที่แม่นยำของเขา และประเพณีกล่าวว่าเขาถูกประหารในปี 324 หลังทำนายให้หัวหน้ากบฏ

ตำราคลาสสิกด้านฮวงจุ้ย คือจ้างซู (葬書 ตำราฝังศพ) ตามประเพณีถูกยกให้เขา และเล่ากันว่าคำว่าฮวงจุ้ย (風水) มาจากประโยคในตำรานั้นที่ว่าชี่กระจายเมื่อถูกลมพัดพา และหยุดเมื่อพบน้ำ นักวิชาการเห็นไม่ตรงกันว่าตัวบทที่หลงเหลือเป็นต้นฉบับของกัวผู่หรือไม่

4. หลี่ฉุนเฟิง หยวนเทียนกัง และทุยเป่ยถู

ม้วนคัมภีร์แบบทุยเป่ยถู หนังสือพยากรณ์จีนโบราณที่จับคู่ภาพกับบทกวี

หลี่ฉุนเฟิง (李淳風, 602-670) เป็นนักดาราศาสตร์และผู้ทำปฏิทินสมัยถังที่ประดิษฐ์ปฏิทินหลินเต๋อ (Linde) และหยวนเทียนกัง (袁天罡) เป็นคนร่วมสมัยที่ขึ้นชื่อด้านโหงวเฮ้งและการทำนาย มีชีวประวัติในพงศาวดาร ประเพณีกล่าวว่าทั้งสองเขียนทุยเป่ยถู (推背圖) ตามคำขอของจักรพรรดิไท่จง แต่นี่เป็นประเพณีรุ่นหลัง เรื่องเล่าพื้นบ้านว่าชื่อซึ่งแปลว่าผลักหลังนั้นมาจากการที่หยวนผลักหลังหลี่เพื่อไม่ให้เขามองอนาคตต่อไปอีก

ทุยเป่ยถูประกอบด้วยภาพ 60 ภาพ (象, xiang) แต่ละภาพมีรูป บทกวีสั้น และคำอธิบาย และเลข 60 เชื่อมโยงกับวัฏจักรหกสิบ เป็นที่รู้จักฉบับที่จินเซิ่งทัน (金聖嘆) นักเขียนต้นราชวงศ์ชิงเป็นผู้อรรถาธิบาย แต่บางคนโต้แย้งว่าคำอธิบายนี้ก็ยืมชื่อเขาเช่นกัน

มีหลายฉบับหลงเหลือ ลำดับ ภาพ และบทกวีต่างกัน และเล่ากันว่าตัวบทเปลี่ยนไปในการคัดลอก ขณะที่ราชวงศ์ต่าง ๆ ทยอยปราบปรามตำราพยากรณ์ การอ่านที่ตรงกับจักรพรรดินีบูเช็กเทียน (Wu Zetian) หรือเหตุการณ์สมัยใหม่ถือกันโดยทั่วไปว่าเป็นการเทียบให้เข้ากันหลังเหตุการณ์ เพราะบทกวีเดียวกันอ่านให้เข้ากับเหตุการณ์อื่นได้ บทความนี้ไม่ตัดสินยุคสมัยหรือรัฐบาลใด และนำเสนอเพียงประวัติศาสตร์วัฒนธรรม

FAQ

ทุยเป่ยถูเขียนโดยหลี่ฉุนเฟิงและหยวนเทียนกังจริงหรือไม่

ตามประเพณีถูกยกให้พวกเขา แต่ไม่มีหลักฐานที่ยืนยันได้ มีหลายฉบับหลงเหลืออยู่ และนักวิชาการหลายคนคิดว่าตัวบทถูกแก้ไขในภายหลัง เหตุการณ์ที่เล่ากันว่าตรงกันส่วนใหญ่ถูกมองว่าเป็นการอ่านที่นำมาใช้หลังเหตุการณ์

ใครเป็นผู้สร้างเสาหลักทั้งสี่ (ซาจู)

หลี่ซวีจงนักปราชญ์สมัยถังซึ่งอนุมานโชคชะตาจากก้านกิ่งของปี เดือน และวันเกิด ถูกอ้างเป็นต้นกำเนิดช่วงแรก และเล่ากันว่าสวีจื่อผิงสมัยซ่งเพิ่มชั่วโมงเกิดและให้ก้านวันเป็นแกนของการอ่าน ผลงานและช่วงเวลาที่แน่ชัดของทั้งคู่ขึ้นกับแหล่งข้อมูลรุ่นหลังและยังไม่แน่ชัด

เชื่อถือคำทำนายของผู้ทำนายชาวจีนได้หรือไม่

ยากที่จะถือว่าเป็นคำพยากรณ์ที่แน่นอน ตำราทำนายจำนวนมากเป็นการอ้างชื่อในภายหลัง ไม่ใช่งานเขียนของบุคคลเหล่านั้นเอง และบทกวีคลุมเครือของมันมักถูกเทียบให้เข้ากับเหตุการณ์หลังเกิดขึ้นแล้ว การอ่านในฐานะวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์เป็นแนวทางที่ปลอดภัยที่สุด